Wist je dat Taiwan vroeger een heel andere naam had? Het eiland stond eeuwenlang bekend als Formosa. Deze naam heeft een rijke en boeiende geschiedenis. Er zit zelfs een flink stuk Nederlands verleden in verborgen.
In dit artikel duiken we kort in de Formosa geschiedenis. We ontdekken waar de naam vandaan komt en wat de kortstondige republiek Formosa was.
Van Portugese zeevaarders tot de VOC, en van Koxinga tot de Japanners: veel volkeren lieten hun sporen na. Zo werd dit eiland een kruispunt van culturen. Lees mee over de vroegere naam van Taiwan en de mensen die het eiland vormden.
Wat is de Formosa betekenis?
De naam lha formosa komt uit het Portugees. In de 16e eeuw voeren Portugese schepen langs de kust van Oost-AziΓ«. Toen de zeelieden het groene eiland zagen, waren ze onder de indruk. Ze riepen: Ilha Formosa. Dat betekent letterlijk mooi eiland.
Die uitroep bleef hangen. De naam verspreidde zich over Europese kaarten. Eeuwenlang noemden westerlingen het eiland zo. Pas in de twintigste eeuw raakte de naam Taiwan in gebruik. Toch kennen veel mensen de oude naam Taiwan nog steeds.
Nu weet je welk land vroeger Formosa heette. Het eiland igt in de zee voor de kust van China. Deze zeestraat heet dan ook de Straat Formosa, of tegenwoordig de Straat van Taiwan.
De Portugezen en de eerste Europeanen
De Portugezen brachten het eiland als eersten in kaart. In de jaren 1540 en 1550 voeren hun schepen door de regio. Ze handelden tussen Macau, Japan en de Filipijnen, het lag precies op deze belangrijke route.
Toch vestigden de Portugezen zich er niet echt. Zij gaven het eiland alleen zijn beroemde naam. Voor hen was Formosa vooral een baken op zee. De echte kolonisatie zou pas later beginnen, met de komst van andere Europeanen.
Nederlands Formosa en de VOC
Hier begint het Nederlandse hoofdstuk. In de zeventiende eeuw was de VOC, de Verenigde Oost-Indische Compagnie, oppermachtig in AziΓ«. Dit tijdperk stond bekend om zijn imperialisme. De Nederlanders zochten een handelspost in de buurt van China en Japan. In 1624 landden zij op Formosa.
De VOC bouwde er meteen een fort. Dit werd het beroemde Fort Zeelandia, bij het huidige Tainan. Het fort was rond 1627 klaar. Fort Zeelandia Taiwan werd het bestuurlijke en economische hart van de kolonie en ook de zetel van de gouverneur.
Zo ontstond de Nederlandse kolonie op het eiland. De VOC dreef handel in zijde, suiker en hertenhuiden. Bijna veertig jaar lang was een deel van het eiland in Nederlandse handen. Het was een van de weinige Nederlandse koloniΓ«n in het verre oosten.
Overigens waren de Nederlanders niet de enigen. In het noorden, bij Keelung, had ook Spanje een kleine spaanse kolonie. Maar in 1642 verdreven de Nederlanders de Spanjaarden. Daarmee waren zij de baas over het grootste deel van het eiland.
Koxinga verdrijft de Nederlanders
Aan de Nederlandse periode kwam een dramatisch einde. De hoofdrolspeler was Koxinga. Zijn Chinese naam was Zheng Chenggong. Hij was de zoon van de machtige handelaar en piraat Zheng Zhilong. Koxinga was trouw aan de gevallen Ming dynastie.
Koxinga vluchtte voor de nieuwe Qing-heersers. Hij zocht een nieuwe uitvalsbasis. Zijn oog viel op Formosa. In 1661 landde hij met een groot leger op het eiland. Hij belegerde Fort Zeelandia maandenlang.
De Nederlanders hielden negen maanden stand. Maar de situatie was uitzichtloos. Op 1 februari 1662 gaven zij zich over. Koxinga riep zichzelf uit tot koning. Enkele maanden later stierf hij al. Zo eindigde het Nederlandse avontuur op Taiwan.
De Qing-dynastie en de provincie Taiwan
Na Koxinga regeerden zijn nazaten het eiland. Zij noemden het het Koninkrijk Tungning. Dat duurde tot 1683. Een aantal jaar later, in 1683, veroverde de Qing-dynastie het eiland. De Ming-dynastie was toen allang gevallen. Formosa werd een deel van het Chinese keizerrijk.
Onder de Qing dynastie hoorde het eiland eerst bij de provincie Fujian. Veel Han Chinese kolonisten uit Fujian trokken naar Formosa. Zij vermengden zich met de inheemse bevolking. In 1885 werd Formosa een eigen provincie: de provincie Taiwan.
De republiek Formosa van 1895
Dan komen we bij een bijzonder verhaal: de republiek Formosa. In 1895 verloor China een oorlog tegen Japan. In het verdrag van Shimonoseki moest China het hele eiland afstaan. Taiwan zou voortaan Japans zijn.
Maar de lokale bevolking was woedend. Zij wilden niet bij Japan horen. Daarom riepen tegenstanders van het verdrag een eigen staat uit. Op 23 mei 1895 werd de republiek Formosa geboren. De hoofdstad was Taipei.
De nieuwe republiek koos Tang Jingsong als president. De vlag toonde een gele tijger op een blauwe achtergrond. Het was een van de allereerste republieken van heel AziΓ«. Alleen de republiek Ezo in het Noorden van Japan was nog ouder.
Helaas hield de republiek geen stand. De Japanse troepen waren veel te sterk. Al in juni viel Taipei. De regering vluchtte naar Tainan in het zuiden. Op 21 oktober 1895 viel ook die stad. Na vijf maanden was de republiek alweer voorbij.
Van Formosa naar Taiwan
Na 1895 werd het eiland vijftig jaar lang door Japan bestuurd. Pas na de Tweede Wereldoorlog veranderde dat weer. In 1945 kwam Taiwan onder de Chinese regering van de Republiek China. De naam Formosa raakte langzaam uit de mode.
Toch leeft de naam voort. Je hoort hem nog in het Portugese Ilha Formosa. En in aardrijkskundige namen zoals de Straat Formosa. De geschiedenis van Taiwan is een verhaal van vele volkeren. Portugezen, Nederlanders, Chinezen en Japanners vormden samen dit unieke eiland.
Wie vandaag door Taipei of Tainan loopt, ziet de sporen nog overal. Fort Zeelandia staat er nog steeds. Zo blijft het rijke verleden van achter de naam levend. Het is een prachtig hoofdstuk uit de wereldgeschiedenis, met een verrassende Nederlandse rol.
Veelgestelde vragen over Formosa
Welk land heette vroeger Formosa?
Het gaat om een Aziatisch land dat vroeger Formosa heette: Taiwan. De Portugezen gaven het eiland Formosa deze naam in de 16e eeuw. Welk land heette vroeger Formosa is dus een strikvraag: het gaat niet om een heel land, maar om het eiland. Dit Formosa Aziatisch land kennen we vandaag als Taiwan.
Wat betekent de naam Formosa?
De naam komt van het Portugese Ilha Formosa, wat mooi eiland betekent. Het Formosa eiland maakte grote indruk op de Portugese zeevaarders. De naam bleef eeuwenlang in gebruik op westerse kaarten. Zo werd het bekendste oude naam van Taiwan.
Hoort Taiwan nu bij China?
Dat ligt politiek gevoelig. Taiwan wordt sinds 1945 bestuurd door de Republiek China. De Volksrepubliek China op het vasteland ziet het eiland als een eigen provincie. Taiwan zelf functioneert echter als een zelfstandige democratie en ziet zichzelf als onafhankelijk land. Deze kwestie speelt tot op de dag van vandaag.